محمد يوسف حريرى
54
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
است در حروف عله ( واو . الف . يا ) به قلب كردن يا ساكن و يا حذف ساختن آن به منظور تخفيف . و آن را تعليل و اعتلال نيز گويند ( لغتنامه ) اعلم ( ا ل ) وَ اللَّهُ أَعْلَمُ ( آل عمران - 36 ) داناتر از اسامى پروردگار است كه در آيات مختلف قرآن ذكر شده و نيز بصور : 1 . أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ ( انعام - 58 ) - داناتر به كار ستمگران 2 . أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ ( يونس - 40 ) - آگاهتر به حال مفسدان 3 . أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ ( انعام - 119 ) - داناتر به كار از حد درگذرندگان ( تجاوزكنندگان از حد ) 4 . أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ ( انعام - 117 ) - داناتر به حال هدايت يافتگان . 5 . أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَنْ سَبِيلِهِ ( انعام 117 ) - داناتر به حال گمراه از راه او اعلم القراء لقب حضرت على امير المؤمنين عليه السّلام اعلى ( الا ) سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى ( اعلى - 1 ) 1 . برتر . خداى تعالى است . 2 . نام يكى از سورههاى قرآن مجيد است . - سورهء اعلى . اعمى ( اما ) نام ديگر ( - ) سورهء عبس اف ( افّ ) فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماً ( بنى اسرائيل - 23 ) كلمهء كراهت است . كلمهاى كه در وقت دلتنگى از كسى گويند . قرآن مجيد فرمان مىدهد تا به والدين احسان شود و چنين كلمهاى هم به آنها گفته نشود مبادا كه رنجيده خاطر شوند . اعوذ باللّه - استعاذه افراد ( ا ) - وجوه و نظاير و افراد افسانهء غرانيق غرانيق افضل قرآن الفاتحه است ( الاتقان ، ج 2 ، ص 485 و 504 ) افك ( ا ) إِنَّ الَّذِينَ جاؤُ بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ وَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذابٌ عَظِيمٌ لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْراً وَ قالُوا هذا إِفْكٌ مُبِينٌ ( نور - 11 و 12 ) نزول آيات افك موجب رفع اتهام از بىگناهى گرديد . كه توسط منافقان به عمل منافى عفت متهم گرديد . و در اينكه اين فرد چه كسى بوده است ميان مفسران اختلاف است : 1 . آيات دربارهء ماريه قبطيه « 1 » و تبرئه او از نسبت افك وارد شده . ( نقش ائمه در احياء دين ، ج 7 ، ص 64 ) 2 . گروهى كه غالب مفسران و محدثانند گويند مقصود عايشه است و در اين مورد حكايتى را از خود او نقل مىكنند كه فشردهاش اين است كه هنگام بازگشت از غزوه مريسيع در يكى از مواضع
--> ( 1 ) . گروهى معتقدند كه مقصود ماريه است ولى شأن نزولى كه در اين زمينه ذكر مىكنند از نظر مضمون ضعيف و نااستوار است ( مكتب اسلام ، ش 278 ، ص 24 )